Gepost: 24/05/2010
Categorie: Dr Jos
Eén keer in de maand valt er een schaduw over het humeur van 's lands jonge deernen. Ze worden ongesteld, krijgen af te rekenen met periodiek bloedverlies en verdwijnen nog vaker dan anders richting toilet om hun intieme hygiëne op peil te houden. Dr. Jos presenteert zijn snelcursus 'menstruatie overleven', opdat je rekening kan houden met wat zich afspeelt in die slipjes.
Dr. Jos zit met een brede grijns achter zijn computer. "Heb je al eens naar mum.org gesurft?" vraagt hij. "Mum staat voor 'Museum of Menstruation and Women's Health'. Er staat onder meer een waslijst op van uitdrukkingen die vrouwen gebruiken om aan te geven dat ze hun regels hebben. Mijn favoriet is: 'There's a red tide at clam harbour'. (lacht)" GUIDO: Smaakvol. Maar wat is menstruatie precies? Dr. Jos: Het cyclisch verlies van endotheel van de baarmoeder, aangevuld met wat bloed. Op die manier wordt de baarmoeder telkens opnieuw klaargestoomd voor een mogelijke zwangerschap. Een maandelijks 'groot onderhoud', als je wil. Waarom dat cyclisch gebeurt, is evolutionair gezien niet erg duidelijk. Waarschijnlijk is het zo dat dit systeem energetisch voordeliger is dan het permanent zwangerschapsklaar houden van de baarmoeder. Meisjes beginnen gemiddeld te menstrueren op twaalf of dertien jaar. Dat stadium heet de menarche. Je eerste regels krijgen vóór negen jaar is te vroeg, na vijftien jaar is te laat. GUIDO: Ik vind het intrigerend dat de menstruatiecyclus even lang duurt als de maancyclus. Dr. Jos: (haalt zijn schouders op) Zever. De normale cyclusduur ligt tussen twintig en vijfenveertig dagen. Niet noodzakelijk synchroon met de maan dus. Pas als de regels meer dan negentig dagen uitblijven, spreken we van een abnormale situatie. Check dan eerst en vooral of je niet zwanger bent. Toch niet? Dan doe je waarschijnlijk veel te intensief aan sport, want dat heeft ook een invloed. GUIDO: De regels duren ongeveer een week? Dr. Jos: Meestal wat korter. Het eigenlijke menstrueren duurt twee tot zeven dagen. Daarbij komt in totaal vijfendertig tot maximaal vijfentachtig milliliter bloed vrij. Dus ja, over hoeveel bloed spreken we eigenlijk? Eén of twee trappisten? Significant bloedverlies zou ik dat niet noemen, want je kunt bij een gezonde mens tot vijfhonderd milliliter bloed aftappen zonder de minste symptomen. GUIDO: Momentje dokter. Eén of twee trappisten zegt u? Een trappist is toch drieëndertig centiliter in plaats van milliliter? Dr. Jos: (fronst zijn wenkbrauwen en staart van dichtbij naar zijn computerscherm) Godverdomme, je hebt gelijk. Wat zei ik daarnet? GUIDO: Eén of twee trappisten. Dr. Jos: (slaat met zijn vuist op zijn bureau) Nee, het is tien keer minder! Goed opgemerkt, Van Caesbroeck! Milliliter, inderdaad. Dus eerder een jeneverke of zo. Een klein glas wijn, maximum. En dan nog gespreid over vijf dagen. (kruist zijn armen) Tiens, is dat alles? Is dat het debiet waar zoveel spel over wordt gemaakt? Waar zitten die vrouwmensen eigenlijk over te klagen?! De laatste keer dat ik in mijn vinger sneed, kwam er meer bloed uit. GUIDO: Maar dan kleefde u daar een pleister op, en 't was opgelost. Menstruatiebloed opvangen is wat gecompliceerder. Dr. Jos: Daar bestaat gespecialiseerd beschermingsmateriaal voor hé. Tampons en maandverbanden. GUIDO: En inlegkruisjes? Dr. Jos: Nee, die zijn niet absorberend genoeg. Die dienen vooral om vrouwen te beschermen tegen aantrekkelijke venten als ik. (schatert) Wacht, ik heb cijfers. (klikt met zijn computermuis) Voilà. Veertig percent van de vrouwen gebruikt maandverbanden, vijftien percent tampons, en vijfenveertig percent gebruikt ze allebei. Dat is een enorme industrie hoor. Reken maar eens uit: tweeënhalf miljoen menstruerende vrouwen in België, dertien cycli per jaar, een gemiddeld verbruik van twintig items per cyclus. We spreken dus over dus een jaarlijkse afvalberg van meer dan een half miljard maandverbanden en tampons hé! GUIDO: Vooral jongere meisjes kiezen voor tampons, veronderstel ik? Dr. Jos: Dat denk ik ook. En daar zit een opmerkelijk communautair verschil in. Het blijkt dat Waalse meisjes vooral Tampax gebruiken, en Vlaamse meisjes liever OB. Nu ben ik geen marketingpipo, dus dit soort informatie zal mij normaal gesproken worst wezen, maar je moet weten dat de tampons van Tampax voorzien zijn van een inbrenghuls, en die van OB meestal niet. Conclusie? Waalse meisjes zijn puriteinser, terwijl Vlaamse meisjes er minder problemen mee hebben een vinger in hun vagina te steken. (lacht) GUIDO: Ik heb ooit iets gelezen over de 'tamponziekte'. Dr. Jos: Ja, in een ander interview met mij, slimmerik. Vier jaar geleden, toen we het over de vagina hadden. De juiste naam is 'toxic shock syndrome'. Stafylokokken woekeren in de vagina, produceren een toxine, en het lichaam overreageert erop met een heuse shock tot gevolg, die potentieel dodelijk is. Maar goed, dat kan alleen maar gebeuren als je hyperabsorberende tampons veel te lang laat zitten. Langer dan een dag. Hedendaagse meisjes zijn slimmer dan dat zeker? Maar het blijft een feit dat tampons de bacteriële flora in de vagina enigszins verstoren. Ook de zuurtegraad wijzigt door het gebruik van tampons. Daarom raad ik aan steeds de lichtste tamponmaat te gebruiken. Vroeger heetten die junior, maar omdat debiet niets met leeftijd te maken heeft, heten ze nu light. Die absorberen tot zes milliliter. De ultra's absorberen tot achttien milliliter, maar zo'n slurpkracht heb je zeker niet elke keer nodig. En er is nog een veel betere oplossing. Heb je al gehoord van de menstruatiecup? GUIDO: Is dat een wedstrijd of zo? Dr. Jos: (lacht) Nee, een soort rubberen ding, een diafragma eigenlijk, dat je aanbrengt rond de baarmoederhals. Dat vangt alles op, is inert en is perfect herbruikbaar. Dé oplossing, als je het mij vraagt. Al zullen de Walinnen het wellicht weer niet aandurven, want om zo'n cup op z'n plaats te krijgen moet je zeker je vingers gebruiken. GUIDO: Goed, we zijn weer een stuk wijzer geworden. Dr. Jos: Wacht, ik heb nog een anekdote over menstruerende jongens in Afrika. GUIDO: Huh?! Dr. Jos: Je weet dat de menarche in veel culturen als een soort overgangsritueel wordt beschouwd. Het meisje wordt vruchtbaar, wordt volwassen. Mooi zo. Nu waren vroeger in Afrika bijna alle jongetjes besmet met bilharziose, een parasiet die je oploopt door in stilstaand water te zwemmen. Wormpjes nestelen zich in de urinewegen en de blaas, en vanaf de adolescentie krijg je dan bloed in de urine. Kortom, Afrikaanse jongens kregen óók hun regels. Maar toen kwam de moderne geneeskunde, de bilharziosebesmetting ging drastisch omlaag, en veel pubers bloedden niet meer uit hun penis. En dat was een probleem, want zo misten ze hun overgangsritueel! GUIDO: Een mooi verhaal. Bedankt, dokter. (RVC)
Dr. Jos beveelt geïnteresseerden volgende verhelderende lectuur aan: Hochwalt e.a., Clinical safety assessment of an ultra absorbency menstrual tampon, J-Womens-Health. feb. 2010 Stewart e.a., An alternative to conventional sanitary protection: would women use a menstrual cup?, J-Obstet-Gynaecol. jan. 2009 Melvin e.a., PH-balanced tampons: do they effectively control vaginal pH?, BJOG. apr. 2008 Farage, A behind-the-scenes look at the safety assessment of feminine hygiene pads, Ann-N-Y-Acad-Sci. dec. 2006 Parsonnet e.a., Prevalence of toxic shock syndrome toxin 1-producing Staphylococcus aureus and the presence of antibodies to the superantigen in menstruating women, J-Clin-Microbiol. sep. 2005 Omar e.a., Tampon use in young women, J-Pediatr-Adolesc-Gynecol. aug. 1998 Cheng e.a., Menses cup evaluation study, Fertil-Steril. sep. 1995 Adams, Menstruation in adolescents: what's normal?, Medscape-J-Med. dec. 2008 Stubbs, Cultural perceptions and practices around menarche and adolescent menstruation in the United States, Ann-N-Y-Acad-Sci. dec. 2008 McClintock, Whither menstrual synchrony?, Annu-Rev-Sex-Res. 1998
|