"Die dwazerik is vast over zijn eigen lompe poten gestruikeld," zegt Dr. Jos. "Moet ik daar compassie mee hebben?" Hij speelt onverstoorbaar met een bierkaartje. "De maatschappelijke trend dicteert dat we geen medelijden moeten hebben met rokers, dikzakken enzovoort, want die zouden hun gezondheidsproblemen zelf gezocht hebben. Wel, dat geldt dan mijns inziens ook voor joggers."

 

GUIDO: Stoer hoor dokter, maar wat als die arme man een hartaanval had gekregen in plaats van lompweg te struikelen?

Dr. Jos:(floept een indrukwekkende smartphone tevoorschijn) Dan bel ik de 100, en in een mum van tijd staat hier een professioneel team met defibrillators, adrenalinespuiten en intubatiemateriaal. Of denk je dat ik dat allemaal in mijn zak heb zitten als ik een pint ga drinken?

GUIDO: Ja maar... terwijl de ambulance onderweg is, moet het slachtoffer toch gereanimeerd worden? Mond-op-mondbeademing, hartmassage...

Dr. Jos:(kijkt sceptisch) Ik heb zo mijn twijfels bij het nut daarvan. Zeker als het slecht en geïmproviseerd wordt uitgevoerd, wat bijna per definitie het geval is. Kijk, je hebt het over CPR: cardio-pulmonary resuscitation. Een contradictio in terminis natuurlijk, want CPR heeft nog nooit iemand gered. CPR dient hoogstens om iemand zeer tijdelijk in leven te houden tussen het moment dat hij een hartstilstand krijgt en het moment dat de professionals arriveren met materiaal dat écht levensreddend kan zijn.

GUIDO: Zegt u nu dat CPR nutteloos is?

Dr. Jos:Maar nee! (boos) Wat heb ik zojuist gezegd? CPR dient om iemand in leven te houden tot de ambulance arriveert. Dat is toch duidelijk? Maar meer hoef je daar niet van te verwachten, want een hartstilstand overleef je niet vaak. CPR blijft een lapmiddeltje, bedoeld om het beetje zuurstof dat nog in het bloed zit te laten circuleren in afwachting van een betere behandeling.

GUIDO: Goed, laten we dan eens overlopen wat CPR precies inhoudt.

Dr. Jos:De regels zijn lang als volgt geweest: twee keer mond-op-mondbeademing, vijftien keer pompen, nog twee keer beademen, weer vijftien keer pompen, enzovoort.

GUIDO: Ja, zo heb ik het geleerd.

Dr. Jos:Dan dateert jouw brevet van vóór 2010, want inmiddels is het schema gewijzigd. Tegenwoordig beveelt men het volgende aan: geen startbeademing, dertig keer pompen op het ritme van 'Staying Alive' van The Bee Gees, en pas daarna twee keer beademen. Waarom is dat schema gewijzigd? Omdat het niet deugde tiens. Sowieso schiet minder dan dertig percent van de omstaanders in actie als iemand onder hun ogen een hartstilstand krijgt, meestal omdat mond-op-mondbeademing hen afschrikt. Dikwijls is het slachtoffer aan het kwijlen of overgeven, of hangt zijn vals gebit half uit zijn mond... Die drempel, de yuk-factor, mag je niet onderschatten.

GUIDO: Waarom dat ritme van 'Staying Alive'?

Dr. Jos:Een piekfijn mnemotechnisch middeltje toch? Honderd beats per minuut. Maar ik wil nog eens terugkomen op de yuk-factor. Die werd tot voor kort, vanuit een naïef-romantisch kiss of life-denken, compleet onderschat. (kijkt me aan) Je gelooft me niet? We zullen eens een denkoefeningetje doen. Beeld je in dat de medische wetenschap morgen met honderd percent zekerheid bewijst dat je een mens met een hartstilstand kunt reanimeren door je wijsvinger in zijn gat te steken. (lacht) Ik stel je de vraag: wie zou dat doen? (gesticuleert naar de gevallen jogger, die op een bankje zit uit te hijgen) Zou jij je vinger in zijn gat gestoken hebben?

GUIDO: Een hypothetische vraag hé dokter...

Dr. Jos:The finger of life is moeilijker verkoopbaar dan the kiss of life, nietwaar? (lacht) Het is inderdaad hypothetisch, maar het zegt wel veel. Vandaar dat er tegenwoordig in de spoedgeneeskunde stemmen opgaan om de mond-op-mondbeademing voor leken nog het liefst helemaal af te raden. Omdat de mensen het liever niet doen, en als ze het doen, doen ze het negen keer op tien slecht. Wel, ik ben voorstander van hartmassage only. En er is zelfs een sexy naam voor bedacht: topless resuscitation.

GUIDO: Sexy! Maar zo komt er toch geen zuurstof in het rondgepompte bloed?

Dr. Jos:Bij mond-op-mond ook niet. Of nauwelijks, want uiteindelijk blaas je zelfs in het beste geval CO₂-rijke uitgeademde lucht in de longen van het slachtoffer. En onvermijdelijk ook in zijn maag, wat de abdominale druk doet stijgen, hetgeen de hartmassage bemoeilijkt. En hartmassage is al zulk hard labeur, dus hoe langer je aan het reanimeren bent, hoe meer CO₂ je adem zal bevatten. Vandaar zeggen de voorstanders van de topless resuscitation: stop met die kiss of life-zwendel en pomp. Staying Alive! Daar kan toch niemand tegen zijn?

GUIDO: Kunt u dat met cijfers staven?

Dr. Jos:Zeer zeker. Maar het zijn ontnuchterende cijfers, die vooral aantonen dat een hartstilstand meestal dodelijk is, met of zonder CPR. Enfin, de percentages liggen als volgt: zonder CPR overleeft 5% van de patiënten tot en met ziekenhuisontslag. Met conventionele CPR stijgt dat tot 8%, en met enkel hartmassage zou het overlevingspercentage tot 13% stijgen. (trekt zijn wenkbrauwen op en drinkt nadenkend van zijn trappist) Tja, voor mij zegt dit genoeg. Gedaan met mond-op-mond. Leve de topless-methode: honderd keer pompen per minuut, met gestrekte armen, en de borstkas niet meer dan vijf centimeter induwen om ribfracturen en pneumothorax te vermijden. En niet overdrijven, want onderschat de fysieke belasting niet. Honderd keer per minuut, dat is snel hoor. Het is niet de bedoeling dat je zelf begint te hyperventileren. Wissel af met iemand anders als je voelt dat je duizelig wordt. En vergeet vooral de 100 niet te bellen.

GUIDO: Doen we! Bedankt Dr. Jos. Of wacht, nog één vraagje: wat verwacht u van de omstaanders als u zelf een hartstilstand zou krijgen?

Dr. Jos:Zolang ze maar geen vinger in mijn gat steken, kan het mij weinig schelen makker. (lacht blaffend)

 

 

(RVC)