"Ik ben halftijds hoofddocent Engelse literatuur aan de KU Brussel , een kleine universiteit met grote problemen," aldus Hemmerechts. "Daarnaast geef ik creatief schrijven aan het Herman Teirlinck Instituut . Ik heb ook een tijdlang Engels gegeven aan mensen die Handelswetenschappen studeerden, eerst in Brussel, en daarna is die school opgegaan in de Hogeschool Gent . Daar ben ik mee opgehouden, want het was toch niet mijn kopje thee."

GUIDO: Heb je nooit overwogen om fulltime te gaan schrijven?

Hemmerechts: Ik heb eens twee jaar loopbaanonderbreking genomen, maar toen gaf ik wel nog les aan de toneelschool. Ik hou te veel van de afwisseling tussen het teruggetrokken schrijversbestaan en het leven tussen de studenten. Want die houden me toch wel met beide voeten op de grond. Het feit dat ik een vast inkomen heb als docent, geeft me ook veel vrijheid als schrijfster. Ik doe wat ik wil. Ik hoef niet te schrijven voor de centen.

Creatief schrijven kan je leren

GUIDO: Omdat je ook schrijfster bent, zit je per definitie niet in een ivoren academische toren.

Hemmerechts: Eigenlijk zou je net zo goed kunnen zeggen dat de schrijverswereld een ivoren toren is. Als schrijver zit je opgesloten in je werkkamer. Door les te geven word ik elk jaar opnieuw geconfronteerd met nieuwe studenten, die een andere mentaliteit hebben dan ik in die tijd. Zoiets haalt je uit die ivoren toren.

GUIDO: Beïnvloedt het lesgeven je schrijven?

Hemmerechts: De dingen die ik doe, staan niet los van elkaar. Om te schrijven heb je prikkels nodig. Inspiratie, maar ik noem het liever prikkels, en die kun je ook krijgen terwijl je lesgeeft. Het grote verschil tussen mijn twee bezigheden is dat ik als schrijfster alleen met mezelf te maken heb, terwijl ik als lesgever onder de mensen kom. Ik geef les in kleine groepen, en dan is er veel ruimte voor dialoog. De ene keer lukt dat, de andere keer niet. Als je schrijft is dat ook wel zo, maar dan ben je zelf de enige betrokken partij. Een mislukte les kan ook aan het publiek liggen. Dat er geen contact ontstaat, geen gesprek, geen dialoog. Maar als het wel lukt, dan is dat heel euforiserend. Kijk, ik ken literatuur van de twee kanten. Ik ken dat van binnenuit. Dat maakt wellicht dat mijn manier van lesgeven over teksten anders is. Ik denk niet dat het zinvol is om vooraan te gaan staan en de 'waarheid' te verkondigen. "Schrijf op, en kom mij op het examen juist hetzelfde vertellen." Daar geloof ik allang niet meer in.

GUIDO: Zeg je nu dat elke literatuurdocent zou moeten proberen eens een roman te schrijven?

Hemmerechts: In de Verenigde Staten is het zo dat creatief schrijven meer en meer opduikt in het literatuuronderwijs. Het actief beoefenen van literatuur wordt daar gezien als een onderdeel van de literatuurstudie.

GUIDO: Kun je dat eigenlijk doceren, creatief schrijven?

Hemmerechts: Creative writing wordt algemeen gedoceerd. Kijk er het curriculum van Amerikaanse universiteiten maar op na: creative writing is very, very big. Maar bij ons zijn ze altijd nogal traag, op dat vlak hinkelen we een beetje achterop. Ik denk dat het heel zinvol is om dat te doceren. Da's toch logisch? Als je een danscursus volgt bijvoorbeeld, dan ga je toch veel meer beseffen wat dans is als je het zelf probeert?

GUIDO: Ja, maar dat kun je technisch aanleren. "Nu moet je je linkerbeen opheffen." Kan je dat ook met creatief schrijven?

Hemmerechts: Ik vind jouw vraag serieus achterhaald. Zoek maar eens naar 'creative writing' in Google. Je zal een massa websites terugvinden, het is overdonderend. In Antwerpen heb je een schrijversacademie, waar niets anders gebeurt dan dat. Natuurlijk zijn er wel verschillende visies op. Er zijn ook mensen die het een ramp vinden dat iedereen gaat schrijven. Op den duur denk ik wel eens dat er meer wordt geschreven dan gelezen. (lacht)

"Zeg maar professor"

GUIDO: Wat is het verschil tussen een hoofddocent en een professor?

Hemmerechts: Da's gewoon een hiërarchische kwestie. Docent, hoofddocent, hoogleraar, buitengewoon hoogleraar, heel die hutsekluts slaat op je statuut, en bepaalt mee je salaris. Maar je hebt als docent net zo goed recht om de titel van professor te gebruiken. Het woord 'professor' zal nooit op je loonfiche staan. 'Professor' is een aanspreektitel, en in het Frans en het Duits wordt die veel meer gebruikt dan bij ons. Tout le monde est professeur.

GUIDO: Dat is toch niet hetzelfde. Professeur in het Frans wil gewoon leraar zeggen.

Hemmerechts: Kijk, het idee is dat de studenten ons aanspreken met 'professor', al gebeurt dat aan de KU Brussel minder. En als ik post krijg van de universiteit, dan staat er op de envelop: "aan Prof. Dr. Kristien Hemmerechts" . Maar ik gebruik die titel niet, omdat ik 'm een beetje pompeus vind. Een beetje uitgehold ook. Professor zijn is geen beroep. Mijn beroep is docent. Ik zal nooit 'professor' invullen als ik ergens mijn beroep moet opschrijven. Ik ondervind wel eens op de universiteit dat iemand op het secretariaat of zo de neiging heeft om 'professor' tegen mij te zeggen. Dan antwoord ik meteen: "Zeg maar Kristien." Nu is het de laatste tijd zo dat ook de studenten vaker de voornaam durven te gebruiken. En dan plaag ik ze wel eens. Dan zeg ik: "Zeg maar professor." (lacht) Ze weten wel dat ik dat niet meen.

GUIDO: Is dat typisch voor een kleine unief, de proffen met de voornaam aanspreken?

Hemmerechts: Zou dat in de hogere jaren aan de grotere universiteiten ook niet het geval zijn? Ik denk dat het cultureel bepaald is. Toen ik twintig jaar geleden naar de Verenigde Staten ging, sprak iedereen daar iedereen al met de voornaam aan.

Eigenwijze studenten

GUIDO: Hoe ziet een examen er bij jou uit?

Hemmerechts: In het eerste jaar is dat vrij traditioneel, maar het examen is niet alles. Tijdens het jaar moeten de studenten teksten maken, en een deel van de cijfers is daarop gebaseerd. Het examen zelf is mondeling. En als ze daar nu eens een verkeerde datum noemen, of de titel van een boek fout hebben, dan zijn ze daarom nog niet gebuisd. Da's voor mij niet de hoofdzaak. De hoofdzaak is: inzicht verwerven, verbanden kunnen leggen. Op een intelligente manier omgaan met de stof, erover hebben nagedacht, zich er misschien vragen bij hebben gesteld. Bij mij mag je op een examen zeggen dat je iets uit mijn syllabus eigenaardig vond. Als we daar dan een goed gesprek over hebben, vind ik dat veel beter dan wanneer een student als een papegaai alle titels en datums komt opsommen. Ook op een examen kan je accenten leggen. Maar dat is misschien typisch voor een vak als literatuur. Misschien is dat voor een vak als biologie moeilijker, ik weet het niet.

GUIDO: Zijn de studenten veranderd in de vijfentwintig jaar dat je lesgeeft?

Hemmerechts: De studenten zijn heel erg veranderd, zowel in positieve als negatieve zin. Studenten van vandaag zijn zelfbewust, ondernemend en creatief. Ze gaan voor niets achteruit. Vaak weten ze meer af van het leven en de wereld dan ik op die leeftijd. Maar de andere kant van de medaille is dat ik ze soms nogal eigenwijs vind, met een heel positief zelfbeeld.

GUIDO: Moet een twintigjarige niet een gezonde portie pretentie hebben?

Hemmerechts: Dat weet ik zo nog niet. Ik vind dat je op die leeftijd moet beseffen dat er heel veel is dat je nog niet weet. Je moet nog de bereidheid hebben om te luisteren, om te leren leven. Zelfvertrouwen is iets prachtigs, maar soms denk ik wel eens bij mezelf: gij moet nog veel boterhammekes eten.

(HDP)