Dr. Jos: "Rood vlees deugt wel!"

08/03/2016 // Categorie: Dr Jos
"Laat je vooral geen schuldgevoel aanpraten, vlees is voedzaam en gezond."

Op restaurant gaan met Dr. Jos, het is eens wat anders dan trappisten drinken op café. De arts knoopt zijn servet onder zijn dubbele kin, laat zich zonder te proeven een stevig glas rode wijn uitschenken en bestelt als hapje een bord fijne charcuterie. "En daarna voor mij een chateaubriand. Bloody as hell!" Nee, Dr. Jos kan nog steeds niet worden verdacht van enige sympathie voor het vegetarisme.
 
De aanleiding voor ons vleselijk restaurantbezoek is het nieuwsfeit dat de World Health Organization (WHO) rood vlees op de lijst met kankerverwekkende producten heeft geplaatst. "Een schande!" zo fulmineert de dokter.
 
Dr. Jos: (prikt met zijn vork een stukje gedroogde worst van het bord) Dit is een schoolvoorbeeld van wat we salami science noemen. (grinnikt) In dit geval heel toepasselijk, maar het is gewoon ook waar: gegevens uit een aantal voorgaande onderzoeken worden in plakjes gesneden, herkauwd, op een andere manier voorgesteld en herverpakt. En daar wordt dan een perscommuniqué uit gebrouwen, dat ervoor zorgt dat de WHO tussen twee IS-aanslagen door ook nog eens in het nieuws komt. De reguliere media pikken het op, herkauwen het nogmaals, en zo zijn zowel de auteurs van de studie als de redacteurs van de kranten en tijdschriften tevreden. (bonst met zijn vuist op tafel) Wel, ik ben niet tevreden!
GUIDO: Deugt die studie dan niet?
Dr. Jos: Maar nee! Het is een brolstudie. Met epidemiologisch onderzoek kan je alles bewijzen. Maar weet je dat men het zelfs niet eens geraakt over de definitie van hetgeen wordt onderzocht? Het gaat over red meat en processed meat. Wat is dat dan? Volgens sommige onderzoekers is red meat vlees dat myoglobine gevat. Dat geldt dan ook voor een lapje struisvogel, of kippenbillen. Nee, zegt de WHO, het gaat alleen over vlees van zoogdieren: rund, kalf, varken, schaap, geit, paard... Maar dan zijn er weer andere onderzoekers die lam en speenvarken onder wit vlees catalogiseren. Kun jij nog volgen? En wildvlees heet dan weer dark meat in plaats van red meat. Belachelijk. Daar kun je toch geen deftige conclusies uit trekken?
GUIDO: En wat is dan processed meat?
Dr. Jos: (haalt zijn schouders op) Vertel jij het me maar, jouw definitie is zo goed als de mijne. Een boterham met gehakt: red of processed? In het algemeen doelt men op bereide vleeswaren, maar dat wordt allemaal op één hoop gegooid: van de fijnste serranoham tot spotgoedkope frankfurterworstjes in blik, of corned beef of ander tweederangsvlees. Dat is toch appelen met peren vergelijken?
GUIDO: Nog los van dat definitieprobleem: wat was de conclusie van het onderzoek?
Dr. Jos: Ze beweren dat het risico op darmkanker bij dagelijkse consumptie van 50 gram processed meat met 18% de hoogte in gaat. De associatie met red meat is zelfs nog kleiner: 5%. Welnu, dat is statistisch irrelevant, dat zit zelfs onder elk aanvaardbaar betrouwbaarheidsinterval. Elke epidemiologische studie die uitkomt op een stijging van het kankerrisico van minder dan 100%, is marginaal. Om eens te vergelijken: het roken van een pak sigaretten per dag verhoogt het risico op longkanker met 2400%. Dát zijn relevante cijfers.
GUIDO: Toch wil ik die 18% of die 5% liever niet riskeren.
Dr. Jos: Maar die cijfers willen niets zeggen! Al in de veronderstelling dat ze kloppen: dat wil dan zeggen dat als 5% van de West-Europese bevolking darmkanker krijgt tijdens zijn leven, dat door het eten van processed meat 6% wordt. Maar er spelen zoveel andere factoren mee. Iemand die corned beef en frankfurters uit blik eet, daarvan kan je vermoeden dat zijn dieet zo al niet erg gevarieerd is. Daar zullen meer rokers bij zijn. En vlees-uit-bliketers zijn ook mensen die niet veel bewegen. Dat telt allemaal mee! En dan is er nog een ander soort studie, waarbij het dieet werd onderzocht van mensen die al darmkanker hebben. Heeft het eten van rood of bereid vlees invloed op hun prognose? Het antwoord: nee, totaal niet.
GUIDO: Ha, onze biefstuk is daar.
Dr. Jos: (prikt erin en kijkt genoegzaam naar het bloed dat eruitsijpelt) Haa, dat ziet er piekfijn uit. Wat ik niet snap: waarom durft niemand vandaag nog toe te geven dat vlees hoogst voedzaam is? Die biefstuk hier zit tjokvol vitaminen, mineralen en eiwitten. Als er één superfood bestaat in de wereld, dan is het een biefstuk. Het voortreffelijke manspersoon dat nu voor je zit, was built by steak! (lacht) Ik weet niet hoe het komt. Volgens mij moeten er ergens op een hoge stoel bij de WHO diehard vegetariërs zitten, zoals dat schriel ventje van EVA bij ons, hoe heette die ook alweer?
GUIDO: Tobias Leenaert?
Dr. Jos: Ja, dat soort types. Die blijven beweren dat de toekomst plantaardig is. Pff! Kijk, waarom zou volgens het WHO rood en bereid vlees kankerverwekkend zijn? Omdat er nitraten en nitrieten in zitten die bij bereiding worden omgezet tot carcinogenen. Maar komaan zeg, wees eens serieus: onze groenten zitten ook vol nitraten en nitrieten! Het enige kankerrisico van vlees dat niet te loochenen valt, is dat er bij het bakken heterocyclische amines kunnen vrijkomen, en dat zijn inderdaad carcinogenen. Maar daar bestaat een oplossing voor, en die is zelfs heel eenvoudig. Ze ligt hier voor onze neus te blinken: hoe minder hard je je biefstuk bakt, hoe gezonder. Vandaar: saignant! Bloody as hell!
GUIDO: (neemt mes en vork ter hand) In dat geval tast ik toe!
Dr. Jos: Terecht. En laat je daar vooral geen schuldgevoel voor aanpraten, Van Caesbroeck! Ik vind het een afschuwelijke trend dat mensen die ernstig ziek worden, bovendien met een schuldgevoel worden opgezadeld. Darmkanker? Ha ja, je had maar zoveel biefstuk en salami niet moeten eten. Dat is toch vreselijk? Als arts stuit me zoiets ten zeerste tegen de borst. Voilà, dat mocht ook eens worden gezegd.
 
René Van Caesbroeck

 Dr. Jos beveelt geïnteresseerden volgende verhelderende lectuur aan:
 
Alexander e.a., Meta-analysis of prospective studies of red meat consumption and colorectal cancer., Eur-J-Cancer-Prev. jul. 2011
Alexander e.a., Red meat and colorectal cancer: a critical summary of prospective epidemiologic studies., Obes-Rev. mei 2011
Carr e.a., Associations of red and processed meat with survival after colorectal cancer and differences according to timing of dietary assessment., Am-J-Clin-Nutr. nov. 2015
Bouvard e.a., Carcinogenicity of consumption of red and processed meat., Lancet-Oncol. okt. 2015
Demeyer e.a., Mechanisms linking colorectal cancer to the consumption of (processed) red meat: a review., Crit-Rev-Food-Sci-Nutr. mei 2015
Fogelholm e.a., Association between red and processed meat consumption and chronic diseases: the confounding role of other dietary factors., Eur-J-Clin-Nutr. sep. 2015
Bellavia e.a., Differences in survival associated with processed and with nonprocessed red meat consumption., Am-J-Clin-Nutr. sep. 2014
Pierson, Salami slicing - how thin is the slice?, J-Am-Assoc-Pract. feb. 2015
 


Foto: Shutterstock
Terug naar het overzicht

Comments

Meer artikels

Andere interessante Guido-artikels

Volg ons ook op onderstaande sociale media

Deze site neemt deel aan de CIM Internet Studie. Sites met het CIM-internet logo verzamelen informatie over het aantal bezoekers en het aantal bezochte pagina’s met behulp van cookies. Een cookie is een klein tekstbestand dat door een server wordt geplaatst op de harde schijf van uw computer. Daarbij wordt geen software geïnstalleerd. Een cookie brengt op geen enkele manier schade toe aan uw apparatuur of aan de programma’s die u gebruikt.

De informatie die verzameld wordt in het kader van deze studie is volledig anoniem. Ze dient uitsluitend voor de vergelijking van bezoekersaantallen op de deelnemende sites. Op de website van het CIM vindt u meer informatie over de studie en de resultaten van de meting.

© GUIDO NV - Alle rechten voorbehouden