Image
11/11/2019

DR. JOS: "LED is nefast voor mens én milieu."

"Valt je niets op?" vraagt Dr. Jos wanneer we 's avonds plaatsnemen aan ons vast tafeltje in zijn stamkroeg. Ik proef voorzichtig van mijn trappist, maar die smaakt net hetzelfde als gewoonlijk. Waar doelt de arts op? "Het licht!" blaft hij. "Valt je niets op aan het licht?"

 
De barman gooit zijn handdoek over zijn schouder en draait verveeld met zijn ogen. Hij heeft de tirade van Dr. Jos duidelijk al eens eerder gehoord. Over het feit dat hij de sfeerverlichting in het café heeft vervangen door LED-lampen. Dat zijn vrouw zich heeft laten vangen aan een verleidelijke groepsaankoop. En dat de sfeer in het café sindsdien aardig verkoeld is.
 
Dr. Jos: Light-emitting diodes. (sneert smalend) Hah! De grote klimaatredder, zeggen ze. LED-lampen zijn energiezuinig, dat klopt, maar dat is dan ook hun enige voordeel. LED heeft een negatieve impact op zowel mens als milieu. Maar ja, om dat in te zien moet je verder durven kijken dan je neus lang is.
GUIDO: (kijkt rond) Ik had eerlijk gezegd het verschil niet gemerkt.
Dr. Jos: (trekt grote ogen) Het verschil niet gemerkt?! Van Caesbroeck, gisteren zaten we nog in een gezellig café, vandaag lijkt dit wel een ondervragingscel in Guantanamo! Dat heeft alles te maken met het lichtspectrum. Gloeilampen, en in mindere mate ook halogeenlampen, stralen licht uit dat zich in het infrarode spectrum bevindt. Gezellig en gezond licht. Denk aan een open haard, een kampvuur of flakkerende kaarsen, dat is het gloeiende kunstlichtspectrum dat we sinds de oertijd gewend zijn. Maar nee, plots is dat allemaal uit den boze en is LED de nieuwe standaard. Maar LED-licht bevindt zich vooral in het blauwe spectrum, en dat is niet alleen ongezellig, maar ook ongezond.
GUIDO: Het schuim op mijn trappist heeft nochtans geen blauwe weerschijn.
Dr. Jos: (geërgerd) Onnozelaar, ik maak hier de grapjes. Kijk, LED is misschien wel geschikt om overdag een kantoor waar sowieso al daglicht naar binnen komt wat bij te lichten, maar niet om 's avonds tot rust te komen. Blauw licht beïnvloedt de melanoxinecellen, dat zijn receptoren die zorgen voor de melatoninesecretie. Als die secretie wordt onderdrukt, gaat je slaap-waakritme naar de kloten. En dat is nog niet alles, want er zijn aanwijzingen dat bij chronische blootstelling aan licht in dit spectrum ooglens en netvlies gaan aftakelen. Dat leidt tot cataract en andere oogproblemen. Kortom, als we zo voortdoen, komen we op termijn terecht in De stad der blinden van Saramago.
GUIDO: Wie?
Dr. Jos: José Saramago? De stad der blinden? Ensaio sobre a cegueira? (geschokt) Nooit van gehoord? Nobelprijswinnaar literatuur? Portugal? Nee?! (zucht diep) Laat maar zitten dan, ik zal zelf wel een dystopisch toekomstbeeld schetsen, want het wordt dringend tijd dat ik ook zo'n Nobelprijs op mijn schouw kan zetten. (kucht) LED leidt dus tot slaap- en oogproblemen, maar dat is niet alles. Ook het aantal mentale ziektes stijgt door LED. Bovendien word je er moe van, veroorzaakt het hoofdpijn en kan je er zelfs epileptische aanvallen van krijgen, want LED heeft een stroboscopisch effect. Je merkt het misschien niet meteen, maar LED-lampen flikkeren, en dat is nefast.
GUIDO: U zou het ook over de milieu-impact hebben?
Dr. Jos: Juist. Over het energieverbruik hebben we het al gehad, maar een ander argument tegen gloeilampen, is dat ze kwik bevatten. Dat klopt, maar weet je wat voor vergif bij de productie van LED wordt gebruikt? Arsenicum, lood, nikkel, al naargelang van het type. Ja hallo, is dat een verbetering? Als je een LED-lamp op je tegelvloer laat vallen en ze breekt, bel dan maar de Civiele Bescherming! (lacht) En dan is er de lichtvervuiling. Vroeger, toen de lampen langs onze snelwegen nog de hele nacht bleven branden, stond België bekend als de helderste plek ter wereld. Dat kon je duidelijk zien op nachtelijke satellietfoto's. Daar waren we zelfs trots op. Vandaag klopt dat niet meer, door de zeeën van LED-licht die Chinese megasteden uitstralen. De gaze van LED-licht is veel groter, wat ook de lichtvervuiling erger maakt. Insecten worden nog meer dan vroeger aangetrokken door straatverlichting, wat hun nachtelijk patroon verstoort. Welnu, zonder insecten gaat het leven op aarde naar de verdommenis, dat is bekend.
GUIDO: Kortom, terug naar de gloeilamp?
Dr. Jos: Of op naar iets nieuws en beters, want LED, daar zijn we als mens niet gelukkiger van geworden. Integendeel. En LED zit overal: in je gsm, je laptop, je tv, op straat, in gevelbekleding, in autolampen... Om zot van te worden! Kijk bijvoorbeeld eens naar het jaarlijkse LED-armageddon genaamd Tomorrowland, daar houdt een normaal mens het toch niet langer dan vijf minuten uit zonder een blinddoek om zijn kop te binden?
GUIDO: (lacht) Misschien nog een paar afrondende argumenten, dokter?
Dr. Jos: Brandgevaar! LED-lampen zijn dan wel koeler dan gloeilampen, maar hun warmte-afvoer verloopt anders. Gloeilampen stralen warmte uit naar voor, terwijl de warmte van LED-lampen achterwaarts straalt. Naar de fitting dus. Daaruit volgt dat niet zomaar elke oude fitting geschikt is om LED-lampen in te draaien. Ik heb zelfs een cultureel argument: in musea waar LED-verlichting wordt gebruikt, beginnen eeuwenoude schilderijen te verkleuren. (monkelend) En ten slotte eentje voor de liefhebbers van Eigen Kweek: marihuanaplantjes groeien niet goed in LED-licht. (grinnikt)
 
(RVC)
 
Dr. Jos beveelt geïnteresseerden volgende verhelderende lectuur aan:
 
Kraus e.a., Human and environmental effects of light emitting diode (LED) community lighting, CSAPH-Rep., 2016
Krigel e.a., Light-inducing retinal damage using different light sources, protocols and rat strains reveals LED phototoxicity, Neuroscience., dec. 2016
Renard e.a., The dangers of blue light: true story!, J-Fr-Ophtalmol., mei 2016
Jaadane e.a., Retinal damage induced by commercial light emitting diodes (LEDs), Free-Radic-Biol-Med., jul. 2015
Pawson e.a., LED lighting increases the ecological impact of light pollution irrespective of color temperature, Ecol-Appl., 2014
Behar-Cohen e.a., Light-emitting diodes (LED) for domestic lighting: any risks for the eyes?, Prog-Retin-Eye-Res., jul. 2011
Scheer e.a., The dark side of LED lightbulbs, Sci-Am., sep. 2012
Lin e.a., Model predicting discomfort glare caused by LED road lights, Opt-Express., 2014
Evans e.a., Health consequences of circadian disruption in humans and animal models, Prog-Mol-Biol-Transl-Sci., 2013
Bauer e.a., The potential influence of LED lighting on mental illness, World-J-Biol-Psychiatry, feb 2018

Comment

  • Slider
  • Slider
  • Slider

SOCIAL

TopMovies

Poll

Job in the picture

GUIDO NV is het nummer 1 Belgische niche-mediabedrijf naar de doelgroep jongeren (studenten in het bijzonder), scholieren en Young Starters

Bruiloftstraat 127, 9050 Gentbrugge
Tel.: +32 (0) 9 210 74 84