Er zijn heel wat relaties (man-vrouw, minnaar-minnares, liefde van één nacht) ontstaan op het werk, en het aantal groeit. Logisch, steeds meer vrouwen werken buitenshuis. Mannen en vrouwen zitten zo'n 220 dagen per jaar samen, op kantoor, op een buitenlands congres, op een bedrijfsfeestje. En dan gebeurt er al eens wat. Een vlammetje dat overslaat of een kortstondige steekvlam.

Love contract

Veel problemen geeft dat meestal niet, en weinig bedrijven voelen zich daarom geroepen om er regels over op te stellen. Dit bevestigt Karel Uyttersprot, afgevaardigd bestuurder van de Oost-Vlaamse werkgeversorganisatie Voka-Kamer van Koophandel. De man is ervaringsdeskundige, want hij vond zelf zijn vrouw in het bedrijf waar hij toen werkte. “In grote bedrijven zal er wel iets bepaald zijn over relaties op het werk, maar in kleine niet.” Enkele grote bedrijven hebben een soort beleid ter zake. Meestal komt dat beleid er dan op neer dat de ‘geliefden’ ver genoeg van elkaar worden gezet. Is het niet in een andere vestiging, dan toch een andere afdeling. In de VS gaan veel bedrijven een stap verder. Daar moet een van de twee ontslag nemen en ander werk zoeken. Of het bedrijf dekt zich in via een ‘love contract’: als het misloopt dan treft het bedrijf geen verantwoordelijkheid.

Experten in België zijn het erover eens: zolang de relatie goed gaat, stellen zich meestal weinig problemen. Maar o wee als de liefde omslaat in haat. “Een gewone relatie die voorbij is, is voorbij. Bij een relatie op het werk blijven beiden op hetzelfde werk,” aldus An Thys van het ‘onafhankelijk advies- en bemiddelingsbureau inzake bescherming en preventie van geweld, pesterijen, en ongewenst seksueel gedrag op het werk’ Limits. “Wij hebben alleen zicht op het fenomeen relaties op het werk als het misloopt, als het escaleert. Meestal zijn er geen problemen, tot de relatie stopt. Dan beginnen de problemen: pesten, stalking, ongewenst seksueel gedrag… Je bent op voorhand dus best voorzichtig, je moet de risico’s inschatten.” Limits geeft advies aan bedrijven en bijvoorbeeld ook aan Vlaamse scholen, maar die bepalen allemaal zelf welke regels ze desgewenst hanteren. Volgens Thys vormen (stukgelopen) relaties op het werk niet de hoofdbrok van de problemen in verband met pesterijen. En Thys kan het weten, ze schreef het boek Grensoverschrijdend gedrag.

Passie op de werkvloer

Een paar jaar terug verscheen het boek Passie op de werkvloer van de Gentse professor psychologie Stefaan Lievens. Ongewenste seksuele intimiteiten op het werk waren toen een actueel onderwerp, en de man had vastgesteld dat het ongewenste gedrag meestal voortkwam uit stukgelopen gewenst seksueel gedrag. Het boek is echter voornamelijk gebaseerd op indrukken en gesprekken. Wetenschappelijk onderzoek op basis van cijfers en feiten is voor dit onderwerp moeilijk tot onmogelijk.

In interviews kant Lievens zich tegen de meestal negatieve vooringenomenheid tegenover relaties op het werk. “Gewenste seksuele intimiteiten kunnen ook positieve gevolgen hebben. Omdat de partners zich geviseerd voelen, gaan ze vaak extra hun best doen en productiever zijn. Verliefdheid kan ook een positieve invloed hebben op de arbeidsvreugde en dus op de motivatie.”

Tot slot nog wat resultaten van enquêtes in allerlei tijdschriften, ook al is de amusementswaarde van dergelijke cijfers meestal een veelvoud van de wetenschappelijke waarde.

* In Nederland zou een op drie werknemers heimelijk verliefd zijn op een collega, en mondt de helft van de romances op het werk uit in een huwelijk.

* Bij een enquête van het gespecialiseerde tijdschrift Playboy gaf 20 procent van de (Amerikaanse) vrouwen toe al ooit met een collega van bil te zijn gegaan, tegenover slechts 12 procent van de mannen. Bij de vrouwen ging het in de helft van de gevallen om hun baas, terwijl dat bij de mannen slechts 18 procent was. Er zijn dan ook meer mannelijke dan vrouwelijke bazen.

Wat de wet zegt

De wetgeving over ‘ongewenst seksueel gedrag op het werk’ is de laatste jaren stevig uitgebouwd. Onder druk van de politiek hebben de sociale partners allerlei afspraken gemaakt. Bedrijven moeten preventie-adviseurs en vertrouwenspersonen aanstellen. Aldus een wet van 2002 over ‘bescherming tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk'. Daaronder vallen stalking, de spreekwoordelijke ‘tik’ op de billen (meestal vrouwelijke billen), insinuerende uitlatingen…

In extreme gevallen kan zulk gedrag leiden tegen ontslag op staande voet (zonder ontslagvergoeding of opzegtermijn).

Gewenst seksueel gedrag vormt juridisch geen probleem. De meeste ondernemingen zullen er zich niet mee moeien, zolang alles binnen algemeen aanvaarde maar ongeschreven limieten blijft. Zolang het dus de relaties in een bedrijf niet bemoeilijkt, of het werk van de partners niet verstoort.

Sommige vormen van gewenst seksueel gedrag liggen wel moeilijk: echte seks in de bedrijfsgebouwen. Die kunnen een inbreuk zijn op de ‘welvoeglijkheid en de goede zeden’, en als dusdanig opnieuw een grond vormen voor ontslag om ‘dringende redenen’.

Wat het gezond verstand zegt

* Bedrijven wordt aangeraden geen playboys of stoeipoezen in dienst te nemen, omdat je de problemen niet moet zoeken. Een diep decolleté op het sollicitatiegesprek is dan ook figuurlijk een mes dat langs twee kanten snijdt.

* Wees open en vermijd geroddel. Niets zo dodelijk in een bedrijf als achterklap en kliekjesvorming. Geheimdoenerij heeft daarom vele nadelen. De kans dat je een relatie echt geheim kan houden, is niet erg groot. Mensen die verliefd zijn (op elkaar) kunnen meestal wel liegen met hun mond, maar hun ogen verraden hen.

* Opgelet met flauwe plezante moppen. ‘Poepeke’, ‘beeseke’, ‘bonkske’ zijn omschrijvingen die niet iedereen kan appreciëren.

* Zorg dat je de wet en de bedrijfsregels respecteert. Seks op het bureau van de grote baas kan best spannend zijn, maar vergeet niet dat 'spannend' een synoniem is van 'gevaarlijk'.

* Liefdesrelaties op het werk kunnen haaks staan op de bedrijfshiërarchie. Een relatie tussen collega’s op gelijk niveau of van verschillende diensten is vrij onschadelijk Een baas die de koffer induikt met zijn secretaresse, of nog erger, met de secretaresse van een andere baas, komt in een moeilijker parket terecht. En helemaal fout loopt het wanneer de baas meerdere vrouwelijke ondergeschikten heeft, waaronder zijn vriendin.

* Probeer nuchter te blijven op het bedrijfsfeest of de vrijdagavonddrink. Of behoud minstens enige zelfbeheersing.

* Heb je het voor mensen van hetzelfde geslacht, wees dan dubbel voorzichtig. De tolerantie tegenover homo’s en lesbiennes is nog niet overal wat ze zou moeten zijn. En als er al tolerantie is, is de kans op grappen groter.

* Als een relatie afspringt, is het beter afstand te houden en alle contact te verbreken. Een van beide ex-geliefden zoekt dan ook best een andere afdeling of vestigingsplaats binnen het bedrijf op, of zelfs volledig ander werk.

(DDW)