Syriana

Klaar voor een verontrustende, intelligente en ronduit disturbing lap cinema? Ga dan naar Syriana, het tamelijk overrompelende regiedebuut van Stephen Gaghan, die furore maakte als scenarist van Steven Soderberghs Traffic.
 Syriana heeft qua structuur wel wat weg van Traffic, maar de thematiek is zo mogelijk nog grimmiger. Gaghan roert in het kruitvat van de olie-industrie en haar schimmige connecties in het Midden-Oosten door middel van een aantal ruwe verhaallijnen die als demonen door elkaar kronkelen en je uitgeput en verward achterlaten. Maar laat dat nu net de bedoeling zijn: deze film wil weergeven wat voor een onontwarbaar kluwen het Midden-Oosten is, en hoe smerig de belangen van het grote oliegeld met die explosieve situatie omspringen. De look van de film past daar helemaal bij: overbelichte beelden, fijn zandstof op de lens, je vóelt bijna de ondraaglijke hitte van de oliewoestijn. In deze pruttelende melting pot van schandalen en belangen houdt een schare topacteurs zich meer dan recht: George Clooney, Chris Cooper, Matt Damon en Amanda Peet om maar eens een greep te doen. Hun dialogen zijn schokkend en briljant. De speech van Tim Blake Nelson over corruptie ("Corruption is our protection. Corruption keeps us safe and warm. Corruption is why you and I are prancing around here instead of fighting over scraps of meat out in the street.") is zo goed dat hij nog dikwijls zal geciteerd worden. Vrolijker word je niet van Syriana, maar het is wel een van de essentiële films van dit jaar. Rest ons nog het bizarre woord 'Syriana' uit te leggen. Het is een term die denktanks in Washington gebruiken om hun visie op een stabiel, westers gezind Midden-Oosten te definiëren, uiteraard inclusief glimmende pijpleidingen vol westwaarts gutsende goedkope olie. Het imperialistisch geloof van de Amerikanen in de maakbaarheid van het Midden-Oosten, met andere woorden. Dat de praktijk anders is, zien we helaas elke dag opnieuw in het journaal. En in deze niet te missen film.

(JC)