Bowling for Columbine: Wapengek Amerika gezien door de lens van Michael Moore
In 1989 draaide Michael Moore - een overweight all-American boy uit Flint, Michigan - de onthutsende documentaire Roger & Me, een grappig en tegelijk schrijnend relaas over de vernietigende invloed die de sluiting van de lokale General Motors-fabriek had op het sociale klimaat in zijn thuisstad.
Het werd een onverwachte wereldhit die het documentaire genre weer in de bioscoopzalen bracht. Dertien jaar later is Moore terug met een nog veel indrukwekkender film: Bowling for Columbine, over de Amerikaanse wapengekte in het licht van de gruwelijke gebeurtenissen in de Columbine highschool, waar op 20 april 1999 twee tieners een slachtpartij aanrichtten onder hun medeleerlingen.
Bowling for Columbine was de eerste documentaire in 46 jaar die in Cannes mocht meedingen naar de Gouden Palm. Zover kwam het niet, maar de film kreeg wel een staande ovatie van dertien minuten en een speciale award. Terecht, want Moores nieuwe documentaire grijpt je recht naar de keel en laat je murw achter in je bioscoopstoel.
Moordpartij in Columbine highschool
Michael Moore bedrijft het soort journalistiek waarmee Ruby Wax, Louis Theroux en (tot op zekere hoogte) Luk Alloo bekend zijn geworden, met dat verschil dat Moore een stuk geslepener en geëngageerder is. Zijn geheime wapen: op een zo onbevangen mogelijke manier op iemand afstappen en dan heel beleefd en met een gespeelde naïviteit juist die venijnige vragen stellen die de geviseerde persoon in zijn hemd zetten. Zijn doel: de Amerikaanse wapenwetgeving en -lobby aanklagen. Zijn vraag: hoe komt het dat Amerika zo'n onaanvaardbaar hoog aantal gewelddaden met vuurwapens kent? Zijn kapstok: de moordpartij die Eric Harris en Dylan Klebold aanrichtten in de Columbine highschool in Littleton, Colorado. Zijn middelen: een digitale camera, een ferme dosis lef en de beschikking over ijzingwekkend beeldmateriaal van bewakingscamera's in Columbine.
Mozes is een smeerlap
De puzzel die Michael Moore stukje naast stukje samenlegt in Bowling for Columbine geeft een hallucinant beeld van de Amerikaanse samenleving, en laat je verpletterd achter. Moore gaat op bezoek bij de wapengekke Michigan Militia, waar Oklahoma-bommenlegger Timothy McVeigh lid van was. Hij trekt met overlevenden van Columbine naar K-Mart - zeg maar de Amerikaanse Delhaize - en krijgt van hen gedaan dat ze stoppen met munitie verkopen in hun winkelrekken. Hij trekt naar de gevaarlijkste straten van South Central Los Angeles en vraagt zich af waar de beruchte drive-by shootings blijven die de media avond na avond uitsmeren in realityshows. Hij komt door een pijnlijk toeval weer terecht in zijn eigen Flint, Michigan, nadat daar een zesjarig jongetje een klasvriendinnetje heeft neergeknald met een 'gevonden' pistool. En hij trekt zijn stoute schoenen aan en gaat voormalig acteur Charlton 'Mozes' Heston interviewen, voorzitter van de National Rifle Association (NRA), de oerconservatieve vereniging die vrij wapenbezit in Amerika promoot. Heston kwam zowel in Littleton als Flint vurige pro-wapentoespraken houden net na de respectieve tragedies aldaar. De uitspraken die Moore aan die gepensioneerde smeerlap weet te ontlokken, maken van Bowling for Columbine een van meest bloedstollende staaltjes journalistiek dat we ooit zagen. En bovendien is het een meesterwerk van een film. Ga bowlen met Michael Moore, je móet, het is verplichte kost.
(Joris Cambier)
www.michaelmoore.com