American Beauty: Een spiegel liegt niet

De allerlaatste strohalm is gesneuveld. De Amerikaanse maatschappij kon zich tot voor kort nog sterk maken dat tenminste in de suburbs alles OK was. Dat de in diverse media breed uitgesmeerde uitwassen van het Amerikaanse systeem uitsluitend in de getto's van de binnensteden woekerden. Of in de achterlijke staten bezuiden de Bible Belt. Of in geïsoleerde dorpsgemeenschappen in de Midwest. Of in indianenreservaten. Of in het decadente California. Maar niet in de voorstad, met zijn keurige, door bomen omzoomde lanen. Met zijn nette huizen vol cleane, blanke tweeverdieners met welopgevoede kinderen die cheerleader zijn of American football spelen. Ja, in de voorstad is het leven nog normaal.

Not!

In oktober '99 ging er een schokgolf door de Verenigde Staten. Wij kunnen het weten, want we waren er toen net op reis. De film American Beauty, van een debuterend regisseur die nota bene uit de godverdomde musicalwereld komt, graaide toen ruw in de borst van suburban America, rukte er het bloedende hart uit en zette het uitvoerig te kakken. Amerika was geraakt. Met American Beauty was hen een spiegel voorgehouden zoals ze er nog nooit één hadden gezien. Een eerlijke spiegel, die niet liegt. De American Dream lag nu definitief aan scherven.

Vier maand later. American Beauty arriveert in Europa. Enkele lucky bastards hebben hem al gezien op het filmfestival van Brussel, maar de rest moet zo snel mogelijk naar de reguliere bioscoop, want American Beauty is waarschijnlijk de beste film die je dit jaar zult te zien krijgen. Ja, beter dan The Sixth Sense, want hoe spannend die ook is, eigenlijk wordt twee uur lang met je kloten gerammeld. In American Beauty gebeurt dat niet. Het verhaal van Lester Burnham (andermaal een prachtrol voor Kevin Spacey), een 42-jarige broodschrijver die zijn burgerlijk, voorstedelijk leventje kotsbeu is en dan besluit er op flamboyante manier uit te stappen, is zo pijnlijk herkenbaar dat je bijna in shock de zaal verlaat. Niet dat de film zwaar op de hand zou zijn. Integendeel, het is bijna doorlopend lachen geblazen. Alleen: na verloop van tijd besef je dat je jezelf aan het uitlachen bent, en daarin schuilt de enorme kracht van deze prachtfilm. De personages zijn messcherp uitgetekend: de neurotische echtgenote, de opstandige tienderdochter, het vroegrijpe vriendinnetje, en de weirdo's nextdoor... Ze zorgen voor een adembenemende filmervaring. Langzaam maar zeker word je in de destructieve draaikolk meegezogen waarin die zo doorsnee Amerikaanse huizenrij verzeild raakt. "Look closer", staat er op de filmaffiche te lezen. Dat doe je gegarandeerd, met open mond.

(JC)