2 nieuwe films van Gus Van Sant: Gerry en Elephant

Eerlijk gezegd: we hadden Gus Van Sant al afgeschreven. Zijn Finding Forrester had ons bijna doen braken, het stroperige dieptepunt van een ooit eigenzinnige regisseur in vrije val sinds Hollywood hem dankzij Good Will Hunting met toeters en bellen had opgenomen in de mainstream.


Maar dan zagen we Gerry, en we geloofden onze ogen niet. Gerry is zo strak minimalistisch en zo ongelooflijk gedurfd dat je Van Sant onmiddellijk al z'n zonden vergeeft. Gerry is Gus Van Sants welgemeende fuck you richting Hollywood, zo van "ik heb vijf jaar lang meegehuppeld in jullie mallemolen en heb daarmee genoeg geld verdiend om dit te doen." En dit, dat is een van elke franje ontdane, poedelnaakte film over twee jongens die in Desert Valley gaan wandelen, verloren lopen en twee dagen en twee nachten met zichzelf en met elkaar worden geconfronteerd. De camera filmt hun ontbering heel neutraal, alsof het om een natuurdocumentaire gaat. De dialogen zijn schaars en lijken wel geïmproviseerd. Van Sant schreef ze samen met de twee hoofdacteurs Matt Damon en Casey Affleck, die zo naturel en sober mogelijk door de barre woestijnlandschappen trekken. Gerry is cinema in zijn puurste en meest essentiële vorm.

Juist omdat-ie zo experimenteel is, is Gerry een jaar lang in de kast blijven zitten, maar wordt nu toch uitgebracht in het kielzog van Elephant, Gus Van Sants nieuwste film die in Cannes de Gouden Palm won. Elephant is een huiveringwekkend afstandelijke verfilming van wat er op 20 april 1999 in de Columbine highschool is gebeurd. Van Sants evoceert de uren vóór een gelijkaardige moordpartij, op een schooldag als elke andere. Heel ingenieus goochelt hij met de tijdlijn en laat hij de alledaagse handelingen van de verschillende personages in elkaar overlopen middels lange travellings door de schoolgebouwen. Je weet wat er zal gebeuren, en dat staat in zo'n schril contrast tot de banale handelingen in de school dat je er een wee gevoel van in je maag krijgt. Van Sant observeert, stelt geen vragen en geeft al zeker geen antwoorden. Een van de moordenaars blijkt verslaafd aan schietgames op de spelconsole. Maar hij speelt evenzeer Beethoven op de piano. Het zinledige van hun daad wordt pijnlijk duidelijk, wat van Elephant een schrikwekkend tijdsdocument maakt.

Kortom, vergeet Psycho en Finding Forrester: Gus Van Sant is helemaal terug als eigenzinnig filmmaker. Respect!

(JC)